Interventies
Risico voor de Staat op 31-12-2016
geld garanties
Interventies Risico voor de Staat op 31-12-2016
geld garanties
Overname Fortis / ABN AMRO 67.6815 34.7653 32.5463 31.7053 31.7053 31.7053 31.5053 25.8772 22.5442 0 0 32.6113 9501 9501 9501 9501 00 00 0 0
Nationalisatie SNS REAAL 0 0 0 0 0 3.8001 3.8001 2.7001 2.2001 0 0 0 0 0 0 4.1661 3.6001 2.6231 00 0
Kapitaal- verstrekkings- faciliteit 13.7501 7.5651 7.0651 3.5651 2.8151 2.0651 5651 5651 5651 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Garantiefaciliteit bancaire leningen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2.7401 47.1014 38.9973 32.6103 16.9002 9.8621 00 00 0 0
Verruiming deposito- garantiestelsel 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Voorfinanciering uitkering depositogarantie stelsel IJsland 1.2361 1.4351 1.4351 9921 7011 6241 11 00 00 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Back-upfaciliteit ING 0 15.8572 13.0841 10.2641 7.6551 2.7221 00 00 00 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Totaal risico voor de Staat op 31-12-2016
 
82.667 59.622 54.130 46.526 42.876 40.916 35.871 29.142 25.309 2.740 79.712 39.947 33.560 17.850 14.978 3.600 2.623 0
miljoen €

Back-upfaciliteit ING

Voorwaarden

Voor de back-upfaciliteit heeft de Staat financiële voorwaarden gesteld aan ING. Deze voorwaarden zijn in 2009 gewijzigd, nadat de Europese Commissie deze had getoetst aan de Europese regelgeving voor staatssteun. Daarnaast houdt ING zich aan een aantal extra voorwaarden.

Financiële voorwaarden

De back-upfaciliteit kent zeven kasstromen tussen de Staat en ING. Vier komen uit de oorspronkelijke overeenkomst van maart 2009. Drie kasstromen zijn nadien toegevoegd:

  1. kasstromen uit portefeuille;
  2. garantiefee;
  3. extra betaling van ING aan de Staat;
  4. extra garantiefee;
  5. verhandelbaarheidsfee ING aan de Staat;
  6. funding fee;
  7. managementfee.

 Kasstromen van ING naar de Staat

  1. Kasstromen uit portefeuille
    Via deze kasstroom betaalt ING 80 procent van de inkomsten (betaalde rente en (vervroegde) hypotheekaflossingen van Amerikaanse huizenbezitters) uit de gesecuritiseerde hypothekenportefeuille aan de Staat.
  2. Garantiefee
    De garantiefee is een vergoeding die ING betaalt aan de Staat voor het overnemen van risico’s.
  3. Extra betaling van ING aan Staat
    Op 24 oktober 2009 is de back-upfaciliteit aangepast, nadat de Europese Commissie de back-upfaciliteit had getoetst aan regels voor staatssteun. ING moet een extra betaling aan de Staat doen, die overeenkomt met een verlaging van de rentecomponent van de funding fee (zie punt 6). De funding fee zelf is niet aangepast.
  4. Extra garantiefee
    Op 24 oktober 2009 is de back-upfaciliteit aangepast, nadat de Europese Commissie de back-upfaciliteit had getoetst aan regels voor staatssteun. ING moet een extra garantiefee aan de Staat betalen.
  5. Verhandelbaarheidsfee
    Op 17 februari 2012 heeft ING het Amerikaanse dochterbedrijf ING Direct US verkocht aan de Amerikaanse bank Capital One. Als gevolg daarvan zijn ING en de Staat een nieuwe kasstroom overeengekomen, de verhandelbaarheidsfee.
    ING heeft het deel van de hypothekenportefeuille waarover de Staat het economisch risico loopt (80 procent) van ING Direct US overgenomen op haar eigen balans. In ruil hiervoor ontving ING Direct US een bedrag in contanten van ING. De Staat heeft ING geholpen bij de financiering van dit bedrag door de funding fee (gegarandeerde waarde van de portefeuille voor alleen het ING Direct US-deel van de back-upfaciliteit) om te zetten in een verhandelbare lening (met een AAA-status), waardoor ING deze kon gebruiken om geld op te halen op de zogenaamde repo-markt [1]  (Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 371, nr. 362). Hiervoor betaalt ING de Staat een verhandelbaarheidsfee.

    Aanvullende garantie van ING aan de Staat
    Op 17 februari 2012 heeft ING het Amerikaanse dochterbedrijf ING Direct US verkocht aan de Amerikaanse bank Capital One. Als gevolg daarvan verleent ING een aanvullende garantie aan de Staat.[2] Deze garantie heeft betrekking op het deel van de hypothekenportefeuille van alleen ING Direct US (circa 85 procent van de totale portefeuille). Nadat de cumulatieve verliezen van dit deel van de portefeuille (op kasbasis) tot 35,5 procent van de nominale waarde voor rekening zijn gekomen van de Staat, garandeert ING 25 procent van alle verdere verliezen. Mocht ING op enig moment op deze garantie worden aangesproken, dan zal dit leiden tot een extra kasstroom van ING naar de Staat.

Kasstromen van de Staat naar ING

6.  Funding fee
De fundingfee is een vergoeding van de Staat aan ING. De fee bestaat uit een vergoeding voor de financieringskosten (vastrentend- en variabel rentend deel) van de gesecuritiseerde hypothekenportefeuille. De fee bestaat daarnaast uitde aflossing van de door de Staat gegarandeerde waarde.

7. Managementfee
De managementfee is een vergoeding van de Staat aan ING voor het beheer van de gesecuritiseerde hypothekenportefeuille

Voorwaarden Europese Commissie

De Europese Commissie heeft de back-upfaciliteit getoetst aan de Europese regelgeving voor staatssteun. Hierop zijn op 24 oktober 2009 de financiële voorwaarden van de back-upfaciliteit gewijzigd. Op 18 november 2009 heeft de Commissie vervolgens het herstructureringsplan en de back-upfaciliteit voor ING goedgekeurd (EC 18-11-2009; C(2009)9000; Commission decision C 10/2009 (ex N 138/2009).

Voorwaarden Staat aan verkoop ING Direct US

Door eisen van de Europese Commissie aan staatssteun moet ING herstructureren. ING heeft daartoe een herstructureringsplan opgesteld, dat onder meer voorziet in een aantal desinvesteringen. Zo is van de Amerikaanse onderdelen ING Direct US verkocht op 17 februari 2012.[3]  Voor deze verkoop is de back-upfaciliteit aangepast.

De Staat heeft voor de back-upfaciliteit twee randvoorwaarden gesteld aan de verkoop van ING Direct US:

  • Bij de verkoop moet worden voorkomen dat de Staat via de back-upfaciliteit een derde buitenlandse partij (lees Capital One) ‘garandeert’. ING heeft het deel van de hypothekenportefeuille waarover de Staat het economisch risico loopt (80 procent) van ING Direct US overgenomen. In ruil hiervoor ontving ING Direct US een bedrag in contanten van ING. Dit bedrag heeft ING met behulp van de Staat gefinancierd. ING betaalt hiervoor een vergoeding aan de Staat, de verhandelbaarheidsfee.
  • ING zal ook na verkoop aan Capital One een voldoende (financiële) prikkel moeten hebben om de belangen van de Staat te blijven waarborgen. Door de verkoop van ING Direct US verloor ING een prikkel om de hypotheekportefeuille goed te beheren. Het deel van de portefeuille waarover ING het economisch risico liep (20 procent) werd namelijk ook verkocht. Om te kunnen voldoen aan de tweede voorwaarde van de Staat verleende ING daarom na de verkoop een tegengarantie aan de Nederlandse Staat. De cumulatieve verliezen (op kasbasis) tot 35,5 procent van de nominale waarde komen voor rekening van de Staat. De tegengarantie van ING zal 25 procent van alle verdere verliezen (boven die eerste 35,5 procent) dekken.
    Hierdoor blijft het neerwaartse risico voor ING vrijwel identiek ten opzichte van de situatie voor verkoop van ING Direct US, aldus de minister van Financiën in zijn brief van 17 juni 2011. De minister meldt in zijn brief niets over wat de gevolgen van de verkoop zijn voor de opwaartse financiële prikkel voor ING.

De randvoorwaarden zijn uitgewerkt in een overeenkomst tussen de Staat en ING van 17 juni 2011. Deze overeenkomst heeft alleen betrekking op circa 85 procent van de Amerikaanse hypotheken portefeuille van ING: het gedeelte dat op de balans stond van ING Direct US. In zijn brief van 17 juni 2011 en in een schriftelijk overleg van 17 oktober 2011 gaat de minister van Financiën in op de wijze waarop aan beide voorwaarden is voldaan (Tweede Kamer, vergaderjaar 2010-2011, 13 371, nr. 362 en 367).

Aanpassing back-upfaciliteit vanwege herstructurering ING

Door de eisen van de Europese Commissie aan staatssteun moet ING herstructureren. ING heeft daartoe een herstructureringsplan opgesteld, dat onder meer voorziet in de verkoop van enkele Amerikaanse onderdelen. Deze onderdelen hebben een gesecuritiseerde hypothekenportefeuille op hun balans, en vallen daarmee onder de back-upfaciliteit. Om de verkoop van deze onderdelen mogelijk te maken hebben de Staat en ING de faciliteit aangepast:

  • De eerste aanpassing vond plaats in 2011, vanwege de verkoop van ING Direct US.
  • De tweede aanpassing vond plaats op 13 november 2012, vanwege de verkoop van de onderdelen van ING US Inc.: ING Life Insurance and Annuity, ING USA Annuity and life, Reliastar Life en Security Life of Denver. De aanpassingen zijn vastgelegd in de Amended and restated IABF agreement en de Amended and restated guarantee agreement. Deze amendementen staan op de website van ING.

De verkoop van ING Direct US vond op 17 februari 2012 plaats. Op 9 november 2012 kondigde ING de beursgang aan van ING US Inc.[4] Op 16 april 2013 meldde ING dat 64,2 miljoen aandelen van ING US Inc. worden uitgegeven. Op 2 mei 2013 bracht ING deze aandelen onder beurscode Voya naar de effectenbeurs in New York. Na deze beursgang behoudt ING een belang van 75 procent in het Amerikaanse dochterbedrijf. Het resterende belang moet ING uiterlijk in 2016 hebben verkocht, zoals is afgesproken met de Europese Commissie.

Toekomstige verkoop overige Amerikaanse onderdelen ING

ING en de Staat hebben op 13 november 2012 de structuur van de back-upfaciliteit aangepast om een eventuele verkoop van de zes overige Amerikaanse onderdelen van ING die onderdeel zijn van de back-upfaciliteit mogelijk te kunnen maken. Het betreft vier onderdelen van ING US Inc., ING Life Insurance and Annuity, ING USA Annuity and life, Reliastar Life en Security Life of Denver. De andere twee onderdelen zijn Lion I en ING Direct Bancorp. De aanpassingen zijn vastgelegd in twee amendementen:  

  • de Amended and restated IABF agreement
  • de Amended and restated guarantee agreement.

De teksten van deze amendementen zijn gepubliceerd op de website van ING. Inmiddels heeft ING op 9 november 2012 de registratie aangekondigd voor een eventuele beursgang van ING U.S [4].

Overige voorwaarden

ING heeft zich op eigen initiatief gecommitteerd aan de volgende voorwaarden:

  • Beloningsbeleid, inclusief corporate governance
    Financiële instellingen moeten een duurzaam beloningsbeleid ontwikkelen voor de raden van bestuur en voor het senior management. De aandeelhoudersvergadering van ING heeft op 27 april 2010 het nieuwe beloningsbeleid voor de raad van bestuur met terugwerkende kracht tot 1 januari 2010 vastgesteld. Dit beloningsbeleid komt overeen met de Code Banken. De vertrekregeling is aangepast tot maximaal één vast jaarsalaris. De variabele beloning is beperkt tot maximaal 100 procent van het vaste salaris. Hiervan wordt een deel toegekend in de vorm van aandelen. Deze voorwaarden blijven gedurende de looptijd van de back-upfaciliteit van kracht. Meer over de naleving van afspraken en voorwaarden beloningsbeleid.
  • Kredietverlening
    ING moet voor 25 miljard euro krediet verlenen aan consumenten en bedrijven (kwartaalcijfers vierde kwartaal 2009 van ING). ING heeft over 2009 in totaal 26,2 miljard euro aan krediet verstrekt. Het gaat om 14,5 miljard euro aan hypotheken en voor de rest om leningen aan particulieren en ondernemingen.
  • Garantiefaciliteit
    ING moet voor minimaal 10 miljard euro gebruikmaken van de garantiefaciliteit van 200 miljard euro. ING heeft voor 12 miljard euro garanties aangevraagd en daarvan 10,9 miljard euro benut voor leningen.

Meer over de naleving van afspraken en voorwaarden beloningsbeleid.

Risk Weighted Assets ING

ING moet de balans verkorten, risico’s terugbrengen, onderdelen verkopen en eigen vermogen vrij spelen. Dit vertaalt zich in de doelstelling van ING om het totale bedrag waarvoor risico wordt gelopen (de Risk Weighted Assets) te verminderen met 3 procent, gemeten van het niveau van eind 2008 tot eind 2009. In het jaarverslag over 2009 meldt ING dat de Risk Weighted Assets zijn teruggedrongen met 11 miljard euro van 343 miljard euro eind 2008 tot 332 miljard euro eind 2009. Dit is een vermindering met ongeveer 3,2 procent.

[1] De repo-markt is een markt waarin twee partijen het erover eens zijn securities te verkopen en daarbij een verbintenis aangaan om (vergelijkbare) securities terug te kopen op een bepaalde datum, of op afroep, tegen een bepaalde prijs: een zogenaamd repurchase agreement.
[2] Transaction Term sheet van 17 juni 2011, pag. 6.
[3] Persbericht ING, 17 februari 2012: ING completes sale of ING Direct US
[4] Persbericht ING, 9 november 2012: ING kondigt registratie van ING US Inc. voor beursgang aan.