Interventies
Risico voor de Staat op 31-12-2016
geld garanties
Interventies Risico voor de Staat op 31-12-2016
geld garanties
Overname Fortis / ABN AMRO 67.6815 34.7653 32.5463 31.7053 31.7053 31.7053 31.5053 25.8772 22.5442 0 0 32.6113 9501 9501 9501 9501 00 00 0 0
Nationalisatie SNS REAAL 0 0 0 0 0 3.8001 3.8001 2.7001 2.2001 0 0 0 0 0 0 4.1661 3.6001 2.6231 00 0
Kapitaal- verstrekkings- faciliteit 13.7501 7.5651 7.0651 3.5651 2.8151 2.0651 5651 5651 5651 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Garantiefaciliteit bancaire leningen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2.7401 47.1014 38.9973 32.6103 16.9002 9.8621 00 00 0 0
Verruiming deposito- garantiestelsel 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Voorfinanciering uitkering depositogarantie stelsel IJsland 1.2361 1.4351 1.4351 9921 7011 6241 11 00 00 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Back-upfaciliteit ING 0 15.8572 13.0841 10.2641 7.6551 2.7221 00 00 00 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Totaal risico voor de Staat op 31-12-2016
 
82.667 59.622 54.130 46.526 42.876 40.916 35.871 29.142 25.309 2.740 79.712 39.947 33.560 17.850 14.978 3.600 2.623 0
miljoen €

Overname Fortis / ABN AMRO

Over deze interventie

Op 3 oktober 2008 nam de Staat de Nederlandse delen over van bank-verzekeraar Fortis. Met deze overname was € 16,8 miljard gemoeid. Daarnaast bleken nog aanvullende financiële interventies nodig.

Doel

Het doel van deze interventie is het afwenden van een mogelijk faillissement van Fortis/ABN AMRO als systeemrelevante financiële instelling. Zo moet onevenredige schade worden voorkomen aan het Nederlandse financiële stelsel en daarmee aan de economie.1 Daarbij is het doel de staatsinvesteringen terug te verdienen.2
De overname van de Nederlandse delen van Fortis is onderdeel van de maatregelen die de Staat in 2008 trof om het vertrouwen in en de stabiliteit van het Nederlandse financiële systeem te waarborgen.

  1. Tweede Kamer, vergaderjaar 2008-2009, 31 371, nrs. 11 en 12
  2. Tweede Kamer, vergaderjaar 2008-2009, 31 789, A en nr. 1

Probleem

Tijdens de kredietcrisis van 2008 dreigde voor Fortis een faillissement.

Oplossing

Op 3 oktober 2008 nam de Staat de volgende onderdelen van Fortis over:

  • Fortis Bank Nederland (waaronder het belang in RFS Holdings, de holding waarin de Nederlandse delen van ABN AMRO waren ondergebracht);
  • FBN Preferred Investments;
  • Fortis Verzekeringen Nederland (het huidige ASR Nederland, zie ook het tabblad Voorwaarden);
  • Fortis Corporate Insurance.

Daarnaast nam de Staat op 24 december 2008 de aandelen van Fortis Bank Nederland in RFS Holdings over. Sindsdien werkt de Staat aan een financieel gunstige, duurzame en spoedige afwikkeling van de overgenomen delen. Zo heeft de Staat op 22 juli 2009 verzekeraar Fortis Corporate Insurance verkocht voor € 350 miljoen. Bovendien zijn Fortis Bank Nederland en ABN AMRO in 2010 samengevoegd in ABN AMRO Group. Verder worden de bankactiviteiten die vallen onder RFS Holdings afgewikkeld.

Vervolginterventies

Met de overname van Fortis Bank Nederland en de Nederlandse delen van ABN AMRO alleen was de Staat er niet. Er was nog een trits aanvullende interventies nodig die we als volgt indelen:

  • het versterken van de kapitaalpositie van FBN, ABN AMRO. Hieronder vallen:
  • deelnemingen in aandelenkapitaal (FBN, ABN AMRO en RFS Holdings);
  • converteerbare leningen (de zogenoemde Mandatory Convertible Notes die in 2009 aan ABN AMRO zijn verstrekt);
  • dekking van eventuele verliezen op een hypotheekportefeuille (het zogenoemde Capital Relief Instrument voor ABN AMRO).
  • kort- en langlopende leningen aan Fortis/ABN AMRO.
  • risicobeperking/garanties (via een zogenoemde Counter Indemnity voor ABN AMRO).

Zie voor een nadere toelichting en de bedragen die bij deze vervolginterventies zijn gemoeid het tabblad Financieel belang.

Verkoop ABN AMRO

De minister van Financiën informeerde op 23 augustus 2013 de Tweede Kamer over de toekomstplannen voor ABN AMRO en ASR.1 De minister concludeert dat een beursgang de meest reële optie is voor ABN AMRO. De minister vraagt ABN AMRO zich voor te bereiden op een beursgang.
Op 27 maart 2015 informeerde de minister van Financiën de Tweede Kamer over uitstel van het besluit aangaande de verkoop van ABN AMRO. Reden voor uitstel van dit besluit waren Kamervragen over het beloningsbeleid voor het bestuur van ABN AMRO.2
De minister van Financiën informeerde op 22 mei 2015 de Tweede Kamer dat het kabinet heeft besloten om een begin te maken met de verkoop van ABN AMRO via een beursgang, die vanaf het vierde kwartaal van 2015 kan plaatsvinden.3
In de zomer van 2015 selecteerde NLFI de banken die de beursgang van ABN AMRO begeleiden.
Op 20 november 2015 startte de beursnotering en handel in certificaten van aandelen ABN AMRO op Euronext Amsterdam. Sindsdien heeft de Staat in vier verkooprondes 44% van ABN AMRO verkocht.

Tabel: Opbrengst verkoop certificaten van aandelen ABN AMRO

Datum verkoop Percentage certificaten van aandelen ABN AMRO Opbrengst
20 november 2015 23% € 3.828 miljoen
17 november 2016 7% € 1.326 miljoen
28 juni 2017 7% € 1.479 miljoen
15 september 2017 7% € 1.528 miljoen
Totaal 44% € 8.161 miljoen

Bron: Ministerie van Financiën..

Zie ook: Exitstrategie

Verkoop ASR

Een bijzondere positie neemt ASR Nederland in. Deze verzekeringsmaatschappij behoefde bij de overname geen staatssteun. Dit betekent dat - in tegenstelling tot andere overgenomen onderdelen - ASR zonder aanvullende voorwaarden kan worden verkocht. Om ASR te kunnen verkopen is het ontvlecht uit het voormalige Fortis-concern. Dit is in 2010 afgerond, waardoor het daarna wachten was op een gunstige markt.
Op 23 augustus 2013 adviseerde de NLFI de minister van Financiën over haalbare opties voor verkoop van onder meer de aandelen ASR. De minister van Financiën besloot om een zogenaamde dual track-benadering te hanteren.1 ASR kon namelijk zelfstandig voortbestaan of actief deelnemen aan consolidatie van de Nederlandse verzekeringssector. In dat laatste geval zou ASR worden samengevoegd met of worden verkocht aan een andere Nederlandse verzekeraar. NLFI heeft de minister van Financiën tijdens de zomer van 2014 geadviseerd over de exitstrategie. NLFI adviseerde  de gevolgde dual track-benadering voorlopig aan te houden en eerst de verkoop van REAAL en de beursgang van Nationale Nederlanden af te wachten.
Op 27 november 2015 informeerde de minister van Financiën de Tweede Kamer dat het kabinet heeft besloten ASR te verkopen via een beursgang. Beursintroductie zou mogelijk zijn vanaf de eerste helft van 2016.4
Op 10 juni 2016 startte de beursnotering en handel in aandelen ASR op Euronext Amsterdam. De Staat heeft ASR in vijf gedeeltes in zijn geheel verkocht.

Tabel: Opbrengst verkoop aandelen ASR

Datum verkoop Percentage aandelen ASR Opbrengst
10 juni 2016 36,30% € 1.057 miljoen
13 januari 2017 13,60% € 452 miljoen
5 april 2017 13,30% € 515 miljoen
13 juni 2017 16,70% € 725 miljoen
14 september 2017 20,10% € 1.018 miljoen
Totaal 100% € 3.767 miljoen

Bron: Ministerie van Financiën.

Zie ook: Exitstrategie

Gezamenlijke bezittingen RFS

Met de andere consortiumpartijen in RFS Holdings, RBS en Santander, heeft de minister van Financiën afgesproken de gezamenlijk bezittingen in RFS af te wikkelen. De minister geeft aan dat een snelle verkoop van het laatste gezamenlijke bezit van enige omvang, Alawwal Bank (voorheen Saudi Hollandi Bank), lastig is. Zo werd in november 2013 door de minister aangegeven dat het verkoopproces gaande is en reeds enkele jaren duurt door een gebrek aan interesse van strategische partijen binnen de kaders die door de lokale regelgever zijn gedefinieerd.

Een aantal andere bezittingen van RFS Holdings is in 2014 verdeeld tussen Santander en ABN AMRO.

Zie ook: Exitstrategie

  1. Brief van de minister van Financiën aan de Tweede Kamer van 23 augustus 2013, kenmerk: FIN/2013/395
  2. Brief van de minister van Financiën aan de Tweede Kamer van 27 maart 2015, kenmerk: FIN/2015/368U
  3. Brief van de minister van Financiën aan de Tweede Kamer van 22 mei 2015, kenmerk: FIN/2015/227U
  4. Brief van de minister van Financiën aan de Tweede Kamer van 27 november 2015, kenmerk: FIN/2015/1261U