Interventies
Risico voor de Staat op 31-12-2015
geld garanties
Interventies Risico voor de Staat op 31-12-2015
geld garanties
Overname Fortis / ABN AMRO 67.6815 34.7653 32.5463 31.7053 31.7053 31.7053 31.5053 25.8772 0 0 0 32.6113 9501 9501 9501 9501 00 00 0 0
Nationalisatie SNS REAAL 0 0 0 0 0 3.8001 3.8001 2.7001 0 0 0 0 0 0 0 4.1661 3.6001 2.6231 0 0
Kapitaal- verstrekkings- faciliteit 13.7501 7.5651 7.0651 3.5651 2.8151 2.0651 5651 5651 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Garantiefaciliteit bancaire leningen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2.7401 47.1014 38.9983 33.1753 16.9002 9.8621 00 00 0 0
Verruiming deposito- garantiestelsel 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Voorfinanciering uitkering depositogarantie stelsel IJsland 1.2361 1.4351 1.4351 9921 7011 6241 11 00 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Back-upfaciliteit ING 0 15.8572 13.0841 10.2641 7.6551 2.7221 00 00 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Totaal risico voor de Staat op 31-12-2015
 
82.667 59.622 54.130 46.526 42.876 40.916 35.871 29.142 2.740 79.712 39.948 34.125 17.850 14.978 3.600 2.623
miljoen €

Overname Fortis / ABN AMRO

Samenvatting

Op 3 oktober 2008 nam de Staat de Nederlandse delen over van de bank-verzekeraar Fortis voor een bedrag van 16,8 miljard euro. Doel van de overname was het afwenden van een mogelijk faillissement van Fortis/ABN AMRO: als systeemrelevante financiële instelling zou een faillissement onevenredige schade aan het financiële stelsel en de economie kunnen veroorzaken. Na de overname deed de Staat noodzakelijke aanvullende financiële interventies, zoals een herkapitalisatie en het verstrekken van leningen. Met de overname van Fortis/ABN AMRO kwam de Staat in het bezit van onder andere de bank ABN AMRO, de verzekeraar ASR en RFS Holdings (gezamenlijk bezittingen met RBS en Santander).

In 2015 is begonnen met de verkoop van onderdelen van Fortis/ABN AMRO. Voor 30% van de aandelen ABN AMRO ontving de Staat in totaal € 5.149 miljoen ontvangen. Voor de verkoop van 49,9% van de aandelen van ASR ontving de Staat in totaal € 1.517 miljoen euro (stand tot 26 januari 2017).

Uitgaven en ontvangsten

In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de totale uitgaven en ontvangsten van de Staat voor de overname van Fortis/ABN AMRO per 31 december 2015. Onder exitstrategie hebben we de ontvangsten opgenomen uit de verkoop van aandelen ABN AMRO en ASR na deze datum. In mei 2017 actualiseren we de tabel met de jaarcijfers over 2016.

Tabel: Uitgaven en ontvangsten Overname Fortis / ABN AMRO per 31 december 2015*
  Totaalbedrag Bedrag
Totaal uitgaven 37.455  
Deelnemingen Nederlandse delen Fortis-concern (ABN AMRO, ASR en RFS Holdings)   27.955
Leningen ABN AMRO   1.750
Rentekosten Staat   7.750
Totaal ontvangsten 8.224  
Verkoop certificaten aandelen ABN AMRO   3.828
Dividend ABN AMRO, ASR en RFS   2.003
Renteontvangsten leningen ABN AMRO   2.084
Premieontvangsten garanties ABN AMRO   309
Saldo 29.231  

* Bedragen in miljoenen euro's.
* Bron: Ministerie van Financiën.

Toelichting bij de tabel uitgaven en ontvangsten

Deelnemingen Nederlandse delen Fortis-concern

Voor de overname van Fortis/ABN AMRO eind 2008 kwam de Staat met Fortis een prijs overeen van € 16.800 miljoen. Na de overname was onder andere herkapitalisatie van ABN AMRO nodig en werden onderdelen verkocht. In totaal heeft de Staat € 27.955 miljoen aan kapitaaluitgaven gedaan voor Fortis/ABN AMRO, zoals ook vermeld in het jaarverslag 2014 van het Ministerie van Financiën. In zijn jaarverslag over 2015 hanteert de minister van Financiën nu een toerekening van de historische aanschafwaarde naar de onderdelen ABN AMRO, ASR en RFS uit 2013 van NLFI: € 21.663 miljoen aan ABN AMRO, € 3.650 miljoen aan ASR en € 2.642 miljoen aan RFS Holdings.1 
Deze toerekening heeft destijds onder meer plaatsgevonden om de opbrengst van de verkoop van aandelen ABN AMRO tot uitdrukking te kunnen brengen op het toegerekende deel van ABN AMRO. Deze toerekening is behulpzaam om (toekomstige) inkomsten uit verkoop van aandelen op waarde te schatten. Het betreft evenwel een toerekening die niet is gebaseerd op specifieke kapitaaluitgaven van onderdelen van Fortis/ABN AMRO. Deze toerekening is daarom met onzekerheid omgeven.2

Rentekosten Staat

De rentekosten bestaan uit alle kosten die de Staat maakt voor de financiering van de overname van Fortis/ABN AMRO. De rentekosten hebben betrekking op de rentekosten per 31 december 2015.

Verkoop certificaten van aandelen ABN AMRO

Het bedrag heeft betrekking op de verkoop van 23% van de certificaten van de aandelen ABN AMRO november 2015.

Dividend

Het dividend heeft betrekking op het dividend van ABN AMRO (€ 1.600 miljoen ), ASR (€ 397 miljoen) en RFS Holdings (€ 6 miljoen).

Leningen ABN AMRO en renteontvangsten leningen

De leningen betreffen langlopende leningen die door ABN AMRO worden afgelost. Over deze leningen betaalt ABN AMRO rente aan de Staat. Bij de renteontvangsten is ook meegeteld de rente op de converteerbare leningen.

Premieontvangsten garanties

De premies hebben betrekking op de beëindigde garanties voor de Nederlandse hypotheekportefeuille en de zogenoemde tegengarantie vanwege de verkoop van de Hollandse Bank Unie.

Exitstrategie

De minister van Financiën beheert de belangen van de Staat en bereidt de verkoop  van Fortis/ABN AMRO voor (exitstrategie). De stand van zaken per 26 januari 2017 is als volgt:

  • ABN AMRO: De verkoop van 23% van de certificaten van aandelen op 20 november 2015 bracht € 3.823 miljoen op.
    De verkoop van 7% van de certificaten van aandelen op 17 november 2016 bracht € 1.326 miljoen op. Het aandeel van de Staat daalde daardoor tot 70%. NB. De opbrengst van de verkoop op 17 november 2016 is nog niet verwerkt in bovenstaande tabel.
  • ASR: De verkoop van 36,3% van de aandelen op 10 juni 2016 bracht € 1.065 miljoen op. De verkoop van 13,6% van de aandelen op 13 januari 2017 bracht € 452 miljoen op. Het aandeel van de Staat is daardoor afgenomen tot 50,1%. NB.  Beide opbrengsten uit de verkoop van aandelen zijn nog niet verwerkt in bovenstaande tabel.
  • RFS Holdings: Volgens de minister van Financiën is verkoop  van het laatste gezamenlijk bezit van enige omvang, de Saudi Hollandi Bank, lastig.
  1. NL financial investments (NLFI) beheert namens de Staat de aandelen van onder meer ABN AMRO en ASR. Zie verder: NL financial investments, Advies verkoopmogelijkheden ABN AMRO en ASR, 23 augustus 2013.
  2. In de brief van de minister van Financiën aan de Tweede Kamer bij het advies van NLFI (Tweede Kamer, vergaderjaar 2012-2013, 32 013, nr. 36, voetnoot 30) gaf de minister ook aan dat deze onderverdeling niet te maken is.